Sự phát triển
của bé

"Đọc vị" tâm lý phụ nữ sau sinh

Các hội chứng như baby blues, trầm cảm, rối loạn tâm thần ảnh hưởng nghiêm trọng thế nào đến tâm lý phụ nữ sau sinh? Hãy cùng đi tìm lời giải đáp nhé.

Cách chăm sóc bà mẹ sau sinh (QC)

Ngay cả khi quá trình chuyển dạ và sinh con của bạn diễn ra nhanh và dễ dàng, bạn cũng cần một khoảng thời gian để trở lại như trước. Có thể sẽ khó khăn nhưng hãy cố nhớ là bạn đã dành 9 tháng để mang thai nên sẽ không thể phục hồi cả tinh thần và thể chất chỉ sau một đêm.

Tâm lý phụ nữ sau sinh

Tâm lý phụ nữ sau sinh diễn biến phức tạp và khó lường.

Người ta ví rằng phụ nữ vượt cạn giống như “đi biển mồ côi một mình”. Nhưng có lẽ đó chưa phải là điều đáng sợ nhất. Vẫn còn “kẻ giết người thầm lặng” được gọi là trầm cảm sau sinh, có thể phá vỡ hạnh phúc gia đình, hủy hoại người mẹ và gây tổn hại cho em bé mới sinh. Vì thế, diễn biến tâm lý phụ nữ sau sinh là không thể xem nhẹ.

Tổng quan về tâm lý phụ nữ sau sinh

Postpartum là gì? Đó chính là thời kỳ hậu sản, giai đoạn đầy thử thách ngay sau khi vượt cạn. Trong thời kỳ hậu sản, khoảng 85% phụ nữ trải qua các xáo trộn về mặt tâm lý. Đối với hầu hết sản phụ, các triệu chứng là nhẹ và chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu về tâm lý phụ nữ sau sinh cho thấy 10 đến 15% số phụ nữ còn lại có diễn biến tâm trạng phức tạp, phát triển thành trầm cảm hoặc nghiêm trọng hơn là rối loạn tâm thần sau sinh.

Nguyên nhân tác động đến tâm lý phụ nữ sau sinh

1. Sự thay đổi nội tiết tố

Một trong những nguyên nhân tác động nhiều đến tâm lý phụ nữ sau sinh là sự sụt giảm nhanh chóng nồng độ estrogenprogesterone sau khi sinh. Bên cạnh đó, sự suy giảm nồng độ hormone tuyến giáp thyroid, những biến đổi về chuyển hóa hay chỉ số huyết áp… cũng góp phần vào việc gây ra các biến đổi về tâm lý phụ nữ sau sinh.

2. Áp lực với vai trò làm mẹ

Việc chăm sóc trẻ sơ sinh không phải là điều đơn giản, đặc biệt đối với những ai lần đầu làm mẹ. Trẻ sơ sinh thường hay quấy khóc cả ngày lẫn đêm. Thông qua tiếng khóc thật khó cho mẹ xác định đúng nguyên nhân. Điều đó khiến mẹ trở nên lo lắng, bối rối. 

Mặt khác, giấc ngủ của trẻ cũng không ổn định, có khi ngày ngủ đêm thức. Việc thức khuya chăm con và cho con bú kéo dài triền miên khiến mẹ luôn trong tình trạng căng thẳng, mệt mỏi. Điều này cũng lý giải tại sao phụ nữ sau sinh hay cáu gắt.

3. Thiếu sự quan tâm từ người thân

Sau sinh là giai đoạn khá nhạy cảm đối với mẹ, ngoài sự quan tâm, chăm sóc từ những người thân trong gia đình thì vai trò của người chồng chiếm một vị trí quan trọng. “Con là của chung nhưng tại sao chỉ có mỗi mình người mẹ phải vất vả chăm sóc?”. Đây thường là suy nghĩ chung của nhiều bà mẹ. Theo đó, nếu người chồng chỉ cung cấp cho vợ về mặt vật chất mà thiếu đi những lời động viên, hành động chăm lo, chia sẻ thì cũng nảy sinh sự bực bội, giận hờn trong tâm lý phụ nữ sau sinh.

4. Các nguyên nhân khác

Nguyên nhân tác động đến tâm lý phụ nữ sau sinh

– Áp lực về tài chính cũng là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tâm lý phụ nữ sau sinh, khiến mẹ phải lo lắng, căng thẳng, stress sau khi sinh.

– Bận bịu việc chăm sóc con cái nên mẹ không còn thời gian dành cho bản thân, bỏ bê các mối quan hệ xã hội, công việc, bạn bè, thậm chí là quan hệ vợ chồng cũng gặp trở ngại. Và tất nhiên vì vậy mà tâm lý phụ nữ sau sinh sẽ càng khủng hoảng và mệt mỏi hơn.

– Ngoại hình của người phụ nữ thay đổi hoàn toàn từ khi có thai và sau khi sinh: Lên cân nhanh chóng, làn da trở nên xấu xí, mất tự tin về vẻ bề ngoài làm cho mẹ thêm lo lắng, buồn phiền, khó chịu trong người

Bí mật phòng the giúp hâm nóng tình cảm sau sinh

Bí mật phòng the giúp hâm nóng tình cảm sau sinh Sau khi sinh, không ít mẹ rơi vào cảnh phòng the nguội lạnh do rất nhiều thay đổi xảy ra trong cuộc sống, do nhiều áp lực tâm lý, do thay đổi hormone... Hằng hà sa số những lý do sẽ không còn là trở ngại khi mẹ tự khám phá những bí mật phòng the giúp lấy lại những ngọt ngào của cuộc sống lứa đôi

Các hội chứng ảnh hưởng tâm lý phụ nữ sau sinh

Các hội chứng tâm lý phụ nữ sau sinh thường được chia thành ba loại: baby blue, trầm cảm và rối loạn tâm thần sau sinh (loạn thần sản khoa).

1. Hội chứng Baby blues

Baby blues là gì? Baby blues là một trạng thái biến đổi cảm xúc nhẹ, thoáng qua sau sinh. 

Theo ước tính, khoảng 50 đến 85% phụ nữ trải qua cảm giác buồn chán trong vài tuần đầu tiên sau khi sinh.

Với mức độ phổ biến của loại rối loạn tâm trạng này, có thể xem baby blues là một trải nghiệm bình thường sau khi sinh con hơn là một bệnh tâm thần.

Để biết rõ hơn baby blues là gì, mẹ có thể tìm hiểu thêm các triệu chứng phổ biến của hội chứng này, bao gồm:

– Tâm trạng thất thường, dễ rơi nước mắt, lo lắng hoặc cáu kỉnh. 

– Cảm thấy lâng lâng hoặc choáng ngợp.

– Chán ăn.

– Khó ngủ.

Các triệu chứng này thường đạt đến đỉnh điểm vào ngày thứ tư hoặc thứ năm sau khi sinh, có thể kéo dài trong vài giờ hoặc vài ngày, rồi mất đi hoàn toàn trong vòng hai tuần.

Hội chứng baby blues không cần điều trị và ít ảnh hưởng đến cuộc sống, sinh hoạt của mẹ sau sinh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đôi khi baby blues có thể phát triển thành chứng rối loạn tâm trạng nghiêm trọng hơn, đặc biệt là ở những phụ nữ có tiền sử trầm cảm. 

Nếu các triệu chứng trên kéo dài hơn hai tuần, người mẹ cần sự tư vấn từ bác sĩ, chuyên gia tâm lý để loại trừ khả năng mắc các hội chứng tâm lý nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như trầm cảm hoặc rối loạn tâm thần sau sinh.

Baby blues là gì

>>> Mẹ có thể xem thêm: Baby blues và trầm cảm khác nhau thế nào?

2. Trầm cảm sau sinh

Trầm cảm thường ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý phụ nữ sau sinh, xuất hiện trong 2-3 tháng đầu sau chuyến “vượt cạn” nhưng cũng có thể xảy ra bất cứ lúc nào sau sinh nở.

Ở một số phụ nữ, trầm cảm sau sinh có thể bắt nguồn từ những lo lắng hay bất ổn tâm lý trong thai kỳ. 

Các dấu hiệu trầm cảm sau sinh

– Tâm trạng chán nản hoặc buồn bã.

– Thường xuyên ủ dột, khóc lóc.

– Mất hứng thú với các hoạt động thường ngày.

– Cảm giác tội lỗi.

– Cảm giác vô dụng hoặc kém cỏi.

– Luôn cảm thấy mệt mỏi.

– Rối loạn giấc ngủ.

– Chán ăn.

– Kém tập trung.

– Nảy sinh ý nghĩ tự tử hoặc những suy nghĩ đáng sợ như gây tổn thương, làm hại con.

– Không muốn giao tiếp với mọi người.

Đối tượng dễ bị trầm cảm sau sinh

– Phụ nữ mang thai ngoài ý muốn, sinh con trong tình trạng chưa sẵn sàng.

– Phụ nữ có đời sống vợ chồng không hạnh phúc, không hài lòng hoặc bất mãn với hôn nhân.

– Người có tiền sử bị trầm cảm hay stress trong trong thai kỳ.

– Phụ nữ trải qua quá trình chuyển dạ đau đớn, sinh nở không thuận lợi.

Mẹ có thể tìm hiểu thêm về bệnh trầm cảm sau sinh hay stress sau khi sinh tại đây.

3. Rối loạn tâm thần sau sinh

Rối loạn tâm thần sau sinh là thể nặng nhất của bệnh tâm thần sau sinh, tác động vô cùng tiêu cực đến tâm lý phụ nữ sau sinh. Đây là một trường hợp hiếm gặp, cứ 1.000 phụ nữ sau sinh thì có 1 đến 2 người mắc hội chứng này. 

Đa số phụ nữ bị rối loạn tâm thần hậu sản phát triển các triệu chứng trong vòng hai tuần đầu sau sinh. Nhưng bệnh cũng có thể khởi phát sớm nhất trong vòng 48 đến 72 giờ đầu tiên sau sinh nở. 

Bệnh thường xảy ra ở những phụ nữ có tiền sử hoặc có người thân trong gia đình mắc bệnh tâm thần phân liệt, rối loạn hưng – trầm cảm (rối loạn lưỡng cực). 

Các dấu hiệu ở phụ nữ bị rối loạn tâm thần sau sinh

– Lú lẫn, mất phương hướng, dễ kích động

– Hành vi thất thường, xa lánh mọi người, bỏ bê, không chăm sóc con.

– Bồn chồn, cáu kỉnh, mất ngủ.

– Hoang tưởng, có thể nghe thấy giọng nói lạ hoặc nhìn thấy ảo giác.

– Tìm cách làm hại bản thân hoặc em bé.

Ảnh hưởng lớn nhất của rối loạn tâm thần sau sinh đối với tâm lý phụ nữ sau sinh là dẫn đến những suy nghĩ hoặc hành vi nguy hiểm, có thể gây thiệt hại về tính mạng. Vì vậy, bệnh cần sớm được phát hiện và điều trị kịp thời.

Ảnh hưởng của người mẹ mắc bệnh đối với trẻ nhỏ

Người mẹ mắc các hội chứng tâm lý sau sinh như trầm cảm, rối loạn tâm thần sẽ thiếu sự quan tâm đến trẻ, dẫn đến việc trẻ không cảm nhận được tình cảm, sự liên kết từ người mẹ.

Nghiên cứu cho thấy con của những bà mẹ bị trầm cảm thường khó ngủ, dễ bị kích động, tăng nguy cơ chậm phát triển, mắc chứng tăng động, tự kỷ.

Con của những bà mẹ bị trầm cảm thường khó ngủ, dễ bị kích động, tăng nguy cơ chậm phát triển, mắc chứng tăng động, tự kỷ

Bệnh trầm cảm sau sinh ở những ông bố lần đầu có con

Những người mới làm bố cũng có thể bị trầm cảm sau sinh. Họ có thể cảm thấy buồn, mệt mỏi, choáng ngợp, lo lắng, hoặc thay đổi thói quen ăn, ngủ. Những triệu chứng này tương tự ở những bà mẹ bị trầm cảm sau sinh.

Những ông bố trẻ tuổi, có tiền sử trầm cảm, gặp các vấn đề trong mối quan hệ hoặc đang gặp khó khăn về tài chính có nguy cơ bị trầm cảm sau sinh cao nhất. 

Trầm cảm sau sinh ở người bố cũng có thể có tác động tiêu cực đến mối quan hệ hôn nhân và sự phát triển của trẻ giống như chứng trầm cảm sau sinh ở người mẹ. 

Do đó, những người bố bị trầm cảm sau sinh cũng cần được quan tâm và điều trị.

Lời khuyên của bác sĩ

Để hạn chế nguy cơ mắc các bệnh tâm lý sau sinh, đặc biệt là bệnh trầm cảm, người mẹ nên học cách tự chăm sóc bản thân. Bên cạnh đó, sự quan tâm, đồng hành của người thân, người chồng cũng đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

1. Người mẹ làm gì để vượt qua trầm cảm sau sinh?

– Tham gia các lớp tiền sản trong giai đoạn mang thai.

– Tham gia các hội nhóm mẹ bỉm sữa để học hỏi kinh nghiệm, trao đổi, chia sẻ tình huống khó khăn, nhờ sự hỗ trợ.

– Trong thai kỳ hoặc sau sinh, thông báo cho bác sĩ nếu mẹ có tiền sử bị trầm cảm, gia đình có người thân mắc bệnh rối loạn lưỡng cực.

– Nghỉ ngơi, ăn uống khoa học, đặc biệt là sau sinh.

– Tập thể dục thường xuyên, tìm đến yoga, thiền để cân bằng tâm lý phụ nữ sau sinh.

Xông lá, tắm gội bằng thảo dược để thư giãn.

– Nghe nhạc để giải tỏa mệt mỏi, an thần.

– Thường xuyên trò chuyện cùng chồng, người thân, nhờ sự giúp đỡ, chia sẻ công việc trong gia đình.

– Nên tìm hiểu về bệnh trầm cảm, dấu hiệu trầm cảm sau sinh từ trước hoặc trong thai kỳ để chủ động tìm đến các liệu pháp chữa trị ở giai đoạn sớm nhất của bệnh. 

>>> Mẹ có thể xem thêm: 5 bài tập yoga sau sinh nhẹ nhàng giúp bạn giảm mệt mỏi

Người mẹ làm gì để vượt qua trầm cảm sau sinh

2. Người thân làm gì để người mẹ vượt qua trầm cảm sau sinh?

Hành vi, cách ứng xử của người thân, đặc biệt là người chồng rất quan trọng, góp phần giảm căng thẳng, giữ cho tinh thần người vợ luôn thoải mái.

– Luôn đối xử tôn trọng, yêu thương, chia sẻ việc nhà với vợ, đặc biệt là trong thời gian người vợ mang thai và sinh nở.

– Tham gia lớp học tiền sản để biết cách chăm sóc vợ con, hiểu hơn về tâm lý phụ nữ sau sinh cũng như những nguy cơ có thể xảy ra trong thai kỳ và giai đoạn hậu sản. Theo đó, người chồng biết cách xử trí trong một số tình huống để bảo vệ sức khỏe người vợ và em bé mới sinh.

Hơn ai hết, người chồng cần biết hôn nhân là cả một quá trình, không chỉ diễn ra trong một thai kỳ. Cách bố đối xử với mẹ còn tác động đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Vì vậy, sự tôn trọng, yêu thương và chia sẻ với người vợ là cần thiết ở tất cả mọi thời điểm.

Tóm lại, hiểu về tâm lý phụ nữ sau sinh, hiểu postpartum là gì không chỉ là trách nhiệm của người vợ mà còn là của người chồng. Do đó, mẹ hãy chia sẻ những kiến thức này cùng bố nhằm chung tay ngăn chặn “sát thủ” trầm cảm sau sinh.

Hương Lê

Nguồn

1. Postpartum psychiatric disorders: Early diagnosis and management https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4539865/ Ngày truy cập: 29/9/2021.

2. Postpartum Depression https://www.health.harvard.edu/a_to_z/postpartum-depression-a-to-z Ngày truy cập: 29/9/2021.

3. Postpartum depression: The worst kept secret https://www.health.harvard.edu/blog/postpartum-depression-worst-kept-secret-2017020811008 Ngày truy cập: 29/9/2021.

4. Postpartum depression https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/postpartum-depression/symptoms-causes/syc-20376617 Ngày truy cập: 29/9/2021.

5. Overview – Postnatal depression https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/post-natal-depression/overview/ Ngày truy cập: 29/9/2021.

BẠN NÊN ĐỌC
Video mới nhất
Xem thêm
Gợi ý chi tiết thực đơn cho bé 1 tuổi chậm tăng cân (QC)

Xây dựng thực đơn cho bé 1 tuổi chậm tăng cân là điều rất cần thiết vì đây là độ tuổi để bé phát triển của thể chất và tinh thần. Nhưng trước hết, mẹ cần tìm hiểu nguyên nhân và hệ lụy của chậm lớn của con để tìm cách khắc phục tốt nhất.

Trẻ 14 tháng tuổi: Biết tò mò khám phá xung quanh

Lượt xem: 136.190
Đăng ngày: 08/10/2018 bởi Mẹ Gà
Bé dưới 1 tuổi
Bé 1 - 2 tuổi
Bé 2 - 3 tuổi
Bé 3 - 4 tuổi
Bé trên 4 tuổi
 Được quan tâm nhất
 
 Thành viên nổi bật trong tuần
  • Vuumyka
    • 3 chủ đề | 
    • 3397 trả lời
    tích lũy được 7314 điểm
    1
  • Mèo Con
    • 0 chủ đề | 
    • 55 trả lời
    tích lũy được 4840 điểm
    2
  • Loan Thanh
    • 50 chủ đề | 
    • 17039 trả lời
    tích lũy được 4840 điểm
    3
  • Mẹ Soda
    • 11 chủ đề | 
    • 3121 trả lời
    tích lũy được 4435 điểm
    4
  • Nguyễn Mai Hương
    • 0 chủ đề | 
    • 53 trả lời
    tích lũy được 2968 điểm
    5
 Kết nối facebook
 TỪ KHÓA ĐƯỢC QUAN TÂM NHẤT