Chúng tôi có thể cải thiện như thế nào?

close
chevron

Bài viết này có những thông tin sai lệch hoặc chưa chính xác

Hãy cho chúng tôi biết thông tin nào chưa chính xác.

Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.

chevron

Bài viết này không cung cấp đủ thông tin

Hãy cho chúng tôi biết bài viết đang thiếu điều gì.

Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.

chevron

Tôi có câu hỏi.

Các bài viết của MarryBaby chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu có góp ý, vui lòng chia sẻ ở khung phía dưới!

Nếu bạn gặp nguy hiểm hoặc cần cấp cứu, bạn phải gọi ngay cho các dịch vụ cấp cứu gần bạn, hoặc

Ảnh tác giảbadge
Tác giả: Vũ Thị Tuyết Hoa
Thông tin kiểm chứng bởi Ban biên tập MarryBaby
Cập nhật 18 giờ trước

Tại sao trẻ vị thành niên tự tử ngày càng nhiều? Chuyên gia khuyến cáo những việc ba mẹ nên làm!

Tại sao trẻ vị thành niên tự tử ngày càng nhiều? Chuyên gia khuyến cáo những việc ba mẹ nên làm!
Ngày 15/5/2024, hai nữ sinh ở Bắc Ninh đã chọn kết thúc cuộc sống bằng cách nhảy cầu Kinh Dương Vương. Vụ việc đau lòng này chỉ là một trong những mảng màu đen tối của bức tranh về thực trạng giới trẻ hiện nay, nơi những câu chuyện tự tử đầy thương xót liên tục được ghi nhận.

Tự tử không chỉ là vấn đề nhức nhối ở Việt Nam mà còn là thảm kịch mang tính toàn cầu, đặc biệt là ở lứa tuổi thanh thiếu niên và thanh niên – những mầm non tương lai của đất nước.

Thống kê cho thấy, tỷ lệ tự tử ở nhóm tuổi 15-29 trên toàn cầu vào năm 2012 đứng thứ 2 sau tỷ lệ tử vong do tai nạn giao thông. Tại Việt Nam, mặc dù tỷ lệ người trẻ ở Hà Nội có ý định tự tử chỉ ở mức 2,3%, thấp hơn so với các nước khác trong khu vực (theo một cuộc điều tra Quốc gia SAVY (*) năm 2012), nhưng con số này cho thấy có xu hướng gia tăng đáng báo động. (Nghiên cứu và thống kê được ghi nhận bởi UNICEF – Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc).

Đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho ba mẹ và toàn xã hội về tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho thanh thiếu niên và thanh niên, đồng thời nâng cao nhận thức về sức khỏe tinh thần và các biện pháp ngăn chặn tự tử.

(*) SAVY tên gọi tắt của cụm từ tiếng Anh Survey Asessment of Vietnamese Youth – là cuộc điều tra Quốc gia về trẻ vị thành niên và thanh niên Việt Nam do Bộ Y tế, Tổng Cục thống kê, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cùng phối hợp tổ chức.

Tỷ lệ tự sát của người trẻ ở Việt Nam

Theo thống kê vào 2010 nghiên cứu trên trẻ vị thành niên ở Hà Nội cho thấy, những đối tượng có nguy cơ tự tử cao được phân loại theo các cấp độ dưới đây.

1. Giới tính

Nữ giới có nguy cơ tự tử cao hơn so với nam giới ở trẻ vị thành niên
Nữ giới có nguy cơ tự tử cao hơn so với nam giới ở trẻ vị thành niên

Trẻ vị thành niên là nữ có nguy cơ tự tử cao hơn nam giới gấp 2 lần. Trẻ thường tự làm hại bản thân mình như cắt tay, tự nhốt mình và bỏ ăn uống…

Nữ giới thường suy nghĩ đến tự tử là vì họ nhạy cảm hơn với các vấn đề tình cảm như chia tay bạn trai, bị trêu chọc tại trường học hay mâu thuẫn với ba mẹ nên dễ bị tổn thương. Trong khi nam giới thường kiên định và bình tĩnh hơn khi giải quyết vấn đề.

Tuy nhiên, các em trai cũng chịu những áp lực từ kỳ vọng xã hội phải trở thành trụ cột gia đình, thành công trong sự nghiệp, mạnh mẽ về thể chất và tinh thần… Những điều này khiến trẻ cảm thấy stress, lo lắng, và thậm chí dẫn đến hành vi tự tử.

2. Độ tuổi

Nhóm tuổi trẻ vị thành niên (14-25) có nguy cơ tự tử cao nhất, theo số liệu thống kê
Nhóm tuổi trẻ vị thành niên (14-25) có nguy cơ tự tử cao nhất, theo số liệu thống kê

Nhóm tuổi trẻ vị thành niên từ 14-25 có nguy cơ tự tử cao nhất so với những nhóm tuổi khác, số liệu thống kê bao gồm:

  • Thanh niên trong độ tuổi 18-21 có suy nghĩ tự tử chiếm tỷ lệ 4,4%
  • Thanh niên trong độ tuổi trẻ hơn (14-17 tuổi, chiếm 4,1%)
  • 3,8% là tỷ lệ thanh niên trong độ tuổi lớn hơn từ 22-25.
Người trẻ trong độ tuổi này có nguy cơ tự tử cao nhất vì những áp lực học tập, định hướng tương lai, xung đột với gia đình và bạn bè khiến trẻ dễ rơi vào khủng hoảng.

>> Xem thêm: Tâm lý tuổi dậy thì và tất tần tật điều cha mẹ cần biết

3. Nơi sinh sống

Người di cư và người sống ở thành thị có nguy cơ tự tử cao hơn:

  • Người di cư từ nông thôn lên thành phố có nguy cơ tự tử cao gấp đôi vì có thể trẻ khó hòa nhập với môi trường mới, thiếu nguồn lực hỗ trợ và có văn hóa thấp hơn do sống ở vùng sâu vùng xa.
  • Tỷ lệ thanh niên thành thị (5,4%) có ý nghĩ tự tử cao hơn so với thanh niên nông thôn (3,6%) vì trẻ dễ đối mặt với những áp lực học tập, cạnh tranh của cuộc sống, sự phát triển của xã hội…

Nguyên nhân tự sát ở trẻ vị thành niên ngày càng gia tăng

Trẻ ở vị thành niên đang ở giai đoạn thay đổi tâm lý nên rất nhạy cảm với những yếu tố tác động bên ngoài cuộc sống. Chưa kể với áp lực học tập, cuộc chạy đua thành tích, sự đòi hỏi những tiến bộ của thời đại công nghệ như hiện nay, trẻ khó tránh khỏi stress, trầm cảm.

1. Lý do cá nhân

tình cảm đổ vỡ có thể dẫn đến tự tử ở trẻ vị thành niên
Tình cảm đổ vỡ có thể dẫn đến tự tử ở trẻ vị thành niên
  • Rối loạn tâm lý: Tự sát vì trầm cảm là yếu tố nguy cơ cao nhất. Trẻ có thể thiếu thốn tình cảm gia đình, tan vỡ trong mối quan hệ, mâu thuẫn với bạn bè, áp lực học tập, khó khăn về tài chính,…
  • Lạm dụng chất kích thích: Người trẻ dễ có hành vi tự hủy hoại bản thân khi lạm dụng rượu bia, thuốc lá, ma túy,…
  • Bị bạo lực, xâm hại tình dục: Trẻ bị xâm hại tình dục có thể bị tổn thương tinh thần nặng nề nếu không có người lớn bên cạnh giúp đỡ, định hướng, từ đó muốn tìm đến cái chết để giải thoát.
  • Thiếu kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết vấn đề: Vì thiếu kỹ năng sống, trẻ không biết cách đối mặt với khó khăn nên dễ bị tổn thương tâm lý, chọn cách kết thúc cuộc sống bằng việc tự tử.

Từ khi mạng xã hội phát triển, những tác động tiêu cực của trào lưu, phim ảnh và công nghệ đến giới trẻ cũng là nguyên nhân gây gia tăng nguy cơ tự tử ở trẻ vị thành niên. Ví dụ như áp lực đồng trang lứa, hiệu ứng domino khiến trẻ chạy theo các trào lưu tự hại bản thân mình. Các nội dung độc hại từ phim ảnh, mạng xã hội, trò chơi điện tử cũng khiến trẻ làm theo những hành vi tiêu cực.

“Trước đây, người trẻ có làn sóng bắt chước hành vi tự sát tại một số nước như Hàn Quốc, Nhật Bản… Họ đọc tin tức về các nghệ sĩ tự tử và có hành vi tương tự. Một người tự tử sẽ ảnh hưởng dây chuyền đến nhiều người”.

2. Nguyên nhân đến từ gia đình

Trẻ khó nói chuyện với ba mẹ, gia đình không có sự kết nối dễ dẫn đến tự tử ở trẻ vị thành niên
Trẻ khó nói chuyện với ba mẹ, gia đình không có sự kết nối dễ dẫn đến tự tử ở trẻ vị thành niên

Môi trường gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hoặc gia tăng nguy cơ tự tử ở thanh thiếu niên. Dưới đây là một số yếu tố nguy cơ:

  • Tiền sử tự tử trong gia đình: Theo ghi nhận từ UNICEF, trẻ có thành viên trong gia đình từng tự sát có nguy cơ suy nghĩ về cái chết cao hơn 2,41 lần.
  • Ba mẹ thiếu kinh nghiệm giáo dục con: Câu chuyện về nam sinh cấp 3 tự tử từ tầng 28 chung cư Văn Phú Victoria do áp lực học tập và sự kỳ vọng cao của ba mẹ là hồi chuông cảnh tỉnh cho những bậc phụ huynh thiếu kỹ năng giáo dục con cái. Việc tạo áp lực quá mức cho con có thể dẫn đến những hậu quả khó lường, thậm chí là bi kịch thương tâm như trong trường hợp này.
  • Gia đình có thu nhập thấp: Trước tình hình khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay, nhiều gia đình rơi vào hoàn cảnh bế tắc về tài chính. Trẻ từ đó cũng bị ảnh hưởng tâm lý, nghĩ mình vô dụng, không giúp gì được gia đình.
  • Gia đình không có sự kết nối: Ba mẹ bận rộn với công việc mà thiếu đi sự quan tâm cho con, nhiều khi không màng đến bữa cơm gia đình hay đi du lịch cùng nhau khiến trẻ cảm thấy cô đơn, dễ rơi vào lo âu khi có vấn đề xảy đến. Trẻ cũng dễ tự sát vì trầm cảm khi ba mẹ thường xuyên lục đục, mâu thuẫn, ở trong tình trạng “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt”.
  • Trẻ khó nói chuyện với ba mẹ: Trẻ lo lắng bị mắng mỏ, đánh đập khi chia sẻ vấn đề cá nhân như làm bài điểm thấp… Trẻ cũng khó diễn đạt cảm xúc dẫn đến buồn chán khi ba mẹ thiếu sự lắng nghe, ít quan tâm hoặc không thấu hiểu. Ngoài ra, mâu thuẫn trong gia đình, đặc biệt là mâu thuẫn với ba mẹ, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến nhiều vụ tự tử ở trẻ vị thành niên.

3. Nguyên nhân học đường

Nguyên nhân học đường gây tự tử ở trẻ vị thành niên
Nguyên nhân học đường gây tự tử ở trẻ vị thành niên

Nếu không ở trong môi trường giáo dục tốt, trẻ dễ có suy nghĩ tiêu cực, sợ hãi hoặc thậm chí muốn tìm đến cái chết để giải thoát bản thân.

3.1. Nguyên nhân tự sát vì áp lực học tập

Khi xã hội ngày càng phát triển, giới trẻ phải càng cập nhật những điều mới để không thua thiệt với bạn bè đồng trang lứa. Chưa kể giáo viên chạy theo thành tích, ba mẹ ép con học giỏi vì tương lai sau này dễ khiến con cảm thấy stress, căng thẳng khi không đạt được kỳ vọng của người lớn.

Theo nghiên cứu, tỷ lệ tự tử ở học sinh trong thành thị cao hơn so với ngoại thành do nhiều yếu tố như: áp lực học tập cao hơn, môi trường sống phức tạp hơn, thiếu sự quan tâm từ gia đình,…

3.2. Bạo lực học đường

Bạo lực học đường là hành vi bạo lực tinh thần và thể xác, gây tổn thương tâm lý nặng nề cho nạn nhân. Trong khi đó, trẻ ở Việt Nam thường e dè chia sẻ về các vấn đề tình cảm do văn hóa, đến khi có hậu quả đáng tiếc xảy ra, ba mẹ mới vỡ lẽ thì đã quá muộn.

Ba mẹ nên làm gì để ngăn ngừa tự tử ở thanh thiếu niên, thanh niên?

Để ngăn ngừa tự tử ở trẻ vị thành niên, điều quan trọng là ba mẹ cần để tâm đến con cái nhiều hơn và nhận biết các dấu hiệu trẻ trầm cảm hoặc tâm lý người tự sát.

1. Dấu hiệu trẻ có suy nghĩ tiêu cực, trầm cảm dẫn đến tự sát

Dấu hiệu tự tử ở trẻ vị thành niên: Buồn chán, luôn suy nghĩ đến cái chết
Dấu hiệu tự tử ở trẻ vị thành niên: Buồn chán, luôn suy nghĩ đến cái chết

Khi bạn nhận thấy một trong những dấu hiệu ở trẻ dưới đây, hãy tìm cách để đồng hành với con và dạy con cách sống tích cực, yêu thương bản thân.

Biểu hiện tâm lý:

  • Trẻ thường xuyên cảm thấy buồn bã, mất hứng thú với các hoạt động yêu thích.
  • Hay lo lắng, bồn chồn, sợ hãi, cảm giác có điều không ổn xảy ra.
  • Thức trắng đêm hoặc ngủ li bì, không tỉnh táo.
  • Ăn ít hoặc ăn nhiều bất thường, sụt cân hoặc tăng cân đột ngột.
  • Gặp khó khăn trong việc tập trung học tập, hay quên, hay nhầm lẫn.
  • Có suy nghĩ tiêu cực về bản thân, cảm thấy vô dụng, tội lỗi.

Biểu hiện hành vi:

  • Trẻ ít giao tiếp với bạn bè, gia đình, thích ở một mình, né tránh các hoạt động tập thể.
  • Ngày càng hung hăng, cáu kỉnh hoặc thu mình lại, lẩn tránh mọi người.
  • Lạm dụng rượu bia, ma túy hoặc các chất kích thích khác
  • Tự làm hại bản thân bằng cách cắt tay, rạch da, đập đầu,…
  • Có những hành vi ám chỉ như: dọn dẹp đồ đạc cá nhân, tìm kiếm phương tiện để tự tử như dây thừng, dao, lưỡi lam, thuốc ngủ…
  • Để lại những lời nhắn nhủ, lời chào vĩnh biệt với bạn bè, mọi người qua mạng xã hội, thư, nhật ký,…

2. Ba mẹ nên quan tâm con cái đúng mực

Ba mẹ cần trang bị cho mình những kỹ năng giáo dục con cái đúng mực khi thấy con có dấu hiệu trầm cảm, lo lắng.

2.1. Quan tâm, chia sẻ và lắng nghe

Ba mẹ quan tâm, chia sẻ và lắng nghe là cách giúp con thoát khỏi suy nghĩ tự tử
Ba mẹ quan tâm, chia sẻ và lắng nghe là cách giúp con thoát khỏi suy nghĩ tự tử

Các chuyên gia đều khuyến cáo ba mẹ cần dành thời gian để trò chuyện cùng con cái khi trẻ bước vào tuổi dậy thì, tâm sinh lý thay đổi.

Khi trẻ chớm bộc lộ ý nghĩ về tự sát, ba mẹ không nên gạt đi và nói “đừng suy nghĩ tiêu cực” cho qua chuyện. Thực tế, “đây là tín hiệu kêu cứu” mà bạn phải đặc biệt lưu tâm bởi lúc này, con rất cần sự đồng cảm… Hãy khuyến khích con chia sẻ cảm xúc và suy nghĩ để kịp thời cởi bỏ những khúc mắc cho trẻ. Tuyệt đối không nên vội la mắng, nặng lời với con bởi sẽ dẫn đến hành động dại dột của con trẻ.

>> Xem thêm: Cách dạy con gái tuổi dậy thì của người mẹ tâm lý

2.2. Giáo dục kỹ năng sống cho con

Trẻ dậy thì cần ba mẹ tôn trọng những sở thích cá nhân và những quyết định của mình hơn. Vì thế, ba mẹ cần dạy con sống tự lập và chịu trách nhiệm, dần trao cho con quyền quyết định một số vấn đề trong cuộc sống. Bên cạnh đó, bạn cũng nên giúp con phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề, đối phó với stress, xây dựng lòng tự tin và bản lĩnh.

Tuy nhiên, ba mẹ cần luôn dõi theo con để kịp thời can thiệp và thay đổi những suy nghĩ lệch lạc của con.

2.3. Hạn chế việc đặt quá nhiều áp lực lên con

Dạy con cách sống tích cực: Hạn chế việc đặt quá nhiều áp lực lên con về học tập hay các vấn đề khác
Dạy con cách sống tích cực: Hạn chế việc đặt quá nhiều áp lực lên con về học tập hay các vấn đề khác

Ba mẹ nên biết nguyện vọng của con như thế nào, để hướng cho con đi đúng theo sở thích, niềm đam mê của con. Đừng cố áp đặt con theo mong muốn của bạn. Đặc biệt, bạn hãy động viên, đừng nên phán xét những lỗi sai và những mục tiêu mà trẻ đang hướng đến.

2.4. Khuyến khích con tham gia các hoạt động xã hội

Bạn hãy khuyến khích con tham gia các hoạt động thể thao, giải trí lành mạnh và phát triển các mối quan hệ bạn bè tích cực. Đây là cách thoát khỏi suy nghĩ tiêu cực hiệu quả, tạo cho con niềm tin vào cuộc sống và tương lai.

2.5. Không can thiệp quá sâu vào cuộc sống của con

Ba mẹ là những người thân yêu nhất của con, nhưng không vì thế mà bạn can thiệp quá sâu vào cuộc sống của con. Thay vào đó, bạn hãy làm người bạn đồng hành của con, mang lại cho con sự tin tưởng để có thể tâm sự mỗi khi gặp khó khăn trong học tập và trong các mối quan hệ xã hội.

2.6. Cần có sự chung tay của nhà trường

Bên cạnh gia đình thì nhà trường cũng cần tạo cho trẻ môi trường học tập thân thiện với sự quan tâm, đồng hành của giáo viên. Hãy chung tay hành động để đẩy lùi vấn nạn tự tử ở trẻ vị thành niên, hướng đến một cộng đồng an toàn và lành mạnh cho thế hệ tương lai!

Nếu áp dụng các cách trên mà tình hình không cải thiện trong khoảng 1 tuần, ba mẹ nên đưa con đến bác sĩ tâm lý để được hỗ trợ.

Con bạn cần tình yêu thương, sự quan tâm và hỗ trợ của bạn hơn bao giờ hết. Hãy dành thời gian cho con, giúp con vượt qua những khó khăn trong cuộc sống và thoát khỏi suy nghĩ về cái chết nhé.

Các bài viết của MarryBaby chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

1. The nature of suicide amongst children and young people in selected provinces and cities in Viet Nam

https://www.unicef.org/vietnam/media/986/file/Suicide%20briefing.pdf

Ngày truy cập: 16.5.2024

2. Deaths by suicide among young people

https://www.aihw.gov.au/suicide-self-harm-monitoring/data/populations-age-groups/suicide-among-young-people

Ngày truy cập: 16.5.2024

3. Suicide in Children and Teens

https://www.aacap.org/AACAP/Families_and_Youth/Facts_for_Families/FFF-Guide/Teen-Suicide-010.aspx

Ngày truy cập: 16.5.2024

4. What is youth suicide?

https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/teen-suicide

Ngày truy cập: 16.5.2024

5. About Teen Suicide

https://kidshealth.org/en/parents/suicide.html

Ngày truy cập: 16.5.2024

 

 

 

x