Hỏi bác sĩ miễn phí tại cộng đồng Chăm sóc mẹ sau sinh

Chúng tôi có thể cải thiện như thế nào?

close
chevron

Bài viết này có những thông tin sai lệch hoặc chưa chính xác

Hãy cho chúng tôi biết thông tin nào chưa chính xác.

Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.

chevron

Bài viết này không cung cấp đủ thông tin

Hãy cho chúng tôi biết bài viết đang thiếu điều gì.

Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.

chevron

Tôi có câu hỏi.

Các bài viết của MarryBaby chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu có góp ý, vui lòng chia sẻ ở khung phía dưới!

Nếu bạn gặp nguy hiểm hoặc cần cấp cứu, bạn phải gọi ngay cho các dịch vụ cấp cứu gần bạn, hoặc

Ảnh tác giảbadge
Tác giả: Hương Lê
Thông tin kiểm chứng bởi Ban biên tập MarryBaby
Cập nhật 02/11/2021

Rối loạn tâm thần sau sinh còn nguy hiểm hơn trầm cảm sau sinh

Rối loạn tâm thần sau sinh còn nguy hiểm hơn trầm cảm sau sinh

Rối loạn tâm thần sau sinh tuy không phổ biến nhưng một khi xảy ra thì rất nghiêm trọng và cần can thiệp, điều trị ngay.

Chúng ta có thể đã thường xuyên nghe về chứng trầm cảm sau sinh. Nhưng đó không phải là tình trạng sức khỏe tâm thần duy nhất mà một người mẹ mới sinh phải trải qua. Mặc dù hiếm hơn nhiều so với trầm cảm sau sinh, nhưng rối loạn tâm thần hậu sản hay còn gọi là rối loạn tâm thần sau sinh có thể dẫn đến những thay đổi lớn về mặt tâm trạng và hành vi.

Psychosis là gì? Rối loạn tâm thần sau sinh là gì?

Psychosis là gì? Psychosis hay Postpartum psychosis chính là chứng rối loạn tâm thần sau sinh (loạn thần sau sinh hoặc loạn thần hậu sản). Đây là bệnh rối loạn thần kinh rất hiếm gặp, có thể xảy ra ở bất kỳ bà mẹ nào, kể cả không có tiền sử bệnh tâm thần. Theo thống kê, cứ 1.000 phụ nữ sinh con sẽ có 4 bà mẹ mắc chứng loạn thần sau sinh, thường bắt đầu xảy ra trong 2 tuần đầu hoặc có thể trong 48-72 giờ sau khi sinh.

Từ “rối loạn tâm thần” cũng dùng để chỉ sự mất nhận thức về thực tế. Một người mẹ bị rối loạn tâm thần sau sinh có thể nhìn hoặc nghe thấy những thứ không có thực (ảo giác), cảm thấy mọi người chống lại họ (hoang tưởng) và ảo tưởng (thể hiện niềm tin mạnh mẽ vào một điều rõ ràng là không có thực).

>>> Mẹ có thể xem thêm: Tất tần tật các hội chứng tâm thần sau sinh

Dấu hiệu và triệu chứng rối loạn tâm thần sau sinh

Thông thường các triệu chứng loạn thần sau sinh xuất hiện trong vòng 2 tuần đầu sau sinh con hoặc có thể trong vài ngày đầu.

Ban đầu, dấu hiệu có thể chỉ đơn giản là lo lắng, thay đổi tâm trạng và mất ngủ. Ngay sau đó, các triệu chứng có thể trở nên mãnh liệt hơn như tâm trạng thay đổi dữ dội, ảo giác, ảo tưởng và hưng cảm xuất hiện.

Những biểu hiện lâm sàng của chứng rối loạn tâm thần muộn sau sinh gồm loạn thần với lú lẫn, dấu hiệu trầm cảm nặng sau sinh, hưng cảm điển hình sau sinh.

Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

– Cảm thấy phấn khích tột độ hoặc cực kỳ hạnh phúc.

– Tâm trạng rất tệ, bị trầm cảm và thường xuyên khóc lóc.

– Cảm xúc thay đổi thất thường.

– Thay đổi nhanh chóng từ tâm trạng này sang tâm trạng khác.

– Cảm thấy sợ hãi và luôn nghi ngờ.

– Cảm thấy bồn chồn.

– Cảm thấy bối rối.

– Mất ngủ.

– Ảo tưởng, tin vào những điều vô nghĩa hoặc không có thật.

– Ảo giác, nhìn thấy những thứ và nghe thấy giọng nói không có ở đó).

Điều đáng lo ngại là những ai đang trải qua loạn thần sau sinh thường không nhận ra vấn đề của bản thân. Đó là lý do tại sao người thân hoặc những ai đang chăm sóc sản phụ phải để ý để sớm nhận ra các triệu chứng nhằm giúp họ được chăm sóc y tế kịp thời.

>>> Mẹ có thể xem thêm: “Giải cứu” mẹ khỏi chứng mất ngủ sau sinh

Rủi ro và nguyên nhân

Khả năng người mẹ mắc chứng loạn thần sau sinh cao hơn nếu:

– Mẹ hoặc một người thân trong gia đình mắc chứng rối loạn lưỡng cực.

– Mẹ đã từng mắc chứng rối loạn tâm thần trước đó.

Các bác sĩ tin rằng những thay đổi lớn về nội tiết tố trước và sau khi sinh con có thể là yếu tố kích hoạt chứng loạn thần sau sinh. Rủi ro sẽ tăng lên nếu mẹ:

– Lần đầu sinh con.

– Mang thai ngoài ý muốn.

– Có tâm trạng thất thường khi mang thai.

– Ngừng dùng thuốc điều trị tâm thần khi mang thai.

Làm gì để phòng tránh và vượt qua rối loạn tâm thần sau sinh

Khoảng 1 trong số 20 phụ nữ mắc chứng bệnh này có thể làm hại bản thân hoặc con của họ. Nguy cơ tự tử có thể tăng lên rất nhiều trong năm đầu hoặc nhiều năm sau đó. May mắn là sự chuẩn bị từ trước và sau sinh sẽ giúp mẹ dễ dàng vượt qua cũng như phòng tránh chứng bệnh này.

1. Trước khi sinh con

Làm gì để phòng tránh và vượt qua rối loạn tâm thần sau sinh

– Hãy nói chuyện với bác sĩ về những bất ổn mẹ đang trải qua. Bác sĩ có thể giới thiệu mẹ đến một chuyên viên tâm lý để được tư vấn và điều trị.

– Hãy chia sẻ với bác sĩ về tiền sử rối loạn lưỡng cực hoặc rối loạn tâm thần sau sinh của bất kỳ thành viên nào trong gia đình (nếu có).

– Hãy chỉ ra các dấu hiệu bệnh cho những người thân để họ giúp mẹ nhận ra tình trạng bệnh (nếu có). Vì có thể mẹ sẽ không tự nhận thấy mình đang gặp vấn đề với rối loạn tâm thần sau sinh.

– Theo dõi tâm trạng khi mang thai.

– Sắp xếp trước việc chăm sóc con lớn trong thời gian mẹ không thể tự xoay sở sau sinh.

2. Sau sinh

– Yêu cầu chồng hoặc người thân để ý đến các hành vi của mẹ.

– Ngủ đủ giấc.

– Đừng cảm thấy tội lỗi hoặc áp lực nếu khó cho con bú.

– Giảm thiểu người đến nhà, đặc biệt là trong vài ngày đầu sau sinh.

– Nên gặp bác sĩ thường xuyên để kiểm tra sức khỏe.

– Viết nhật ký cũng là một cách có thể giúp mẹ giải tỏa cảm xúc.

3. Vai trò của người thân

Bệnh nhân rối loạn tâm thần sau sinh cần được hỗ trợ để phục hồi nhanh hơn. Dưới đây là những cách đơn giản mà chồng, người thân hoặc người chăm sóc có thể giúp mẹ:

– Dành thời gian lắng nghe mẹ nhiều hơn.

– Bình tĩnh và sẵn sàng hỗ trợ.

– Chia sẻ việc nhà và nấu ăn.

– Giúp chăm trẻ và cho con bú vào ban đêm.

– Cố gắng để mẹ ngủ nhiều nhất có thể.

– Tạo bầu không khí vui vẻ, ấm áp nhất có thể.

– Hạn chế khách đến thăm nhà.

Bệnh nhân rối loạn tâm thần sau sinh cần được hỗ trợ để phục hồi nhanh hơn

Tóm lại, trong khi hầu hết những mẹ mới sinh chỉ trải qua sự thay đổi nhỏ về sức khỏe tâm thần thì vẫn có một số nhỏ gặp phải chứng rối loạn tâm thần sau sinh. Dù thế nào, điều quan trọng nhất chính là sự đồng hành và hỗ trợ của người thân, đặc biệt là người chồng để giúp mẹ sớm vượt qua căn bệnh nguy hiểm này..

Các bài viết của MarryBaby chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

1. Postpartum Mood Disorders https://hlc.harvard.edu/postpartum-mood-disorders/ Ngày truy cập: 1/11/2021.

2. Postpartum depression https://www.womenshealth.gov/mental-health/mental-health-conditions/postpartum-depression Ngày truy cập: 1/11/2021.

3. A Review of Postpartum Psychosis https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3109493/ Ngày truy cập: 1/11/2021.

4. Postnatal depression and perinatal mental health https://www.mind.org.uk/information-support/types-of-mental-health-problems/postnatal-depression-and-perinatal-mental-health/postpartum-psychosis/ Ngày truy cập: 1/11/2021.

5. Postpartum Psychiatric Disorders https://womensmentalhealth.org/specialty-clinics/postpartum-psychiatric-disorders/ Ngày truy cập: 1/11/2021.

x